Mechanizm solidarności przy transferach międzynarodowych

Mechanizm solidarności w futbolu („solidarity mechanism”) polega na przekazywaniu określonej części kwoty transferu zawodnika na rzecz klubów, które brały udział w jego piłkarskiej edukacji.

W założeniu mechanizm ma umożliwić małym klubom, często działającym na stricte niekomercyjnych zasadach, partycypacje w ekonomicznym sukcesie wychowanego przez siebie zawodnika. Mechanizm nagradza więc kluby za ich wkład w rozwój i wychowanie profesjonalnych zawodników. 

Na gruncie przepisów FIFA zasięg mechanizmu solidarności ogranicza się do transferów międzynarodowych. Przy takich transferach potrącaniu podlega łącznie 5% wartości kwoty transferowej („solidarity contribution”) [1]. Kwota przeznaczona na „solidarity” jest naliczana przez klub pozyskujący zawodnika, odejmowana od kwoty transferu i następnie dzielona proporcjonalnie pomiędzy kluby biorące udział w szkoleniu zawodnika między jego 12-tymi, a 23-mi urodzinami [2]. Regulacje dotyczące działania mechanizmu na poziomie międzynarodowym są odgórnie narzucone przez FIFA i muszą być stosowane przez kluby.

Co istotne, mechanizm solidarności obowiązuje przez cały okres trwania kariery zawodnika i obejmuje zarówno transfery definitywne, jak i wypożyczenia. Dlatego też kwoty przeznaczone na „solidarity” potencjalnie mogą być źródłem stosunkowo stałych wpływów finansowych dla klubów wychowujących zawodników.   

W teorii, kwoty przeznaczone na „solidarity” powinny być przekazywane uprawnionym klubom w terminie 30 dni od dnia rejestracji zawodnika w nowym klubie, a w przypadku płatności warunkowych (np. wypłaty uzależnionej od strzelenia określonej ilości goli czy zanotowanych asyst) w terminie 30 dni od momentu zapłaty. W praktyce jednak mechanizm nie działa tak sprawnie, a uprawnione kluby często bardzo długo czekają na wypłatę środków.   

W praktyce ważną kwestią okazuje się szczegółowe określenie w umowie transferowej kwoty transferu, wraz z odrębnym wskazaniem kwoty potrącanej na solidarity. Rzecz w tym, że w sytuacji gdy takiego zapisu nie ma, nie jest do końca jasne od jakiej kwoty powinna zostać potrącona kwota na „solidarity” - czy od kwoty wskazanej w umowie, czy niejako powyżej tej kwoty, przyjmując, że kwota wskazana w umowie ma charakter kwoty „netto”.   

Ze względu na fakt, że podmiotem odpowiedzialnym za naliczenie i rozdysponowanie kwot potrącanych na mechanizm solidarności jest klub pozyskujący zawodnika, brak dookreślenia tej kwestii w umowie, będzie z reguły niekorzystny dla klubu sprzedającego. Trudno sobie wyobrazić sytuacje, w której ewentualne niejasności w tej kwestii będą interpretowane przez klub pozyskujący zawodnika na własną niekorzyść. Innymi słowy najczęściej potrąci on kwotę „solidarity” na korzystnych dla siebie zasadach, co w przypadku potencjalnie odmiennych oczekiwań strony sprzedającej może stać się zarzewiem sporu.   

W stosunku do transferów krajowych, decyzja o wprowadzeniu mechanizmu solidarnościowego, a także ustalenie jego konkretnego kształtu i zakresu, została pozostawiona federacjom krajowym. FIFA nakazuje jedynie, by regulacje transferowe wprowadzane przez krajowe federacje uwzględniały system nagradzania klubów inwestujących w trening i edukacje młodych graczy [3].

W przepisach PZPN nie ma jednak mechanizmu, który w swojej funkcji odpowiadałby rozwiązaniom przyjętym na poziomie międzynarodowym. Istnieje co prawda Uchwała nr VIII/121 z dnia 16 czerwca 2011 roku Zarządu PZPN, która umożliwia klubowi sprzedającemu zawodnika uzyskanie częściowej gratyfikacji przy jego kolejnym transferze, jednakże regulacja ta w istocie stanowi nieco zmodyfikowaną wersję ekwiwalentu za wyszkolenie i nie ma nic wspólnego z mechanizmem solidarności, w formie zaproponowanej przez FIFA.             


[1] Z wartości tej wyłączone są kwoty ekwiwalentu za wyszkolenie. W pozostałym zakresie liczą się wszystkie składniki składające się na kwotę transferu, w tym także składniki wypłacane warunkowo. Jeżeli część wynagrodzenia wynikającego z umowy transferowej  uzależniona  jest od spełnienia określonego warunku, np. awansu do europejskich pucharów to nowy klub od wypłaconej z tego tytułu kwoty także powinien potrącić 5% na rzecz „solidarity”

[2] Przy proporcjonalnym dzieleniu kwot decydujące są dwa elementy: moment urodzenia zawodnika oraz rejestracja w klubie w danym sezonie. Podział następuje na poniższych zasadach:

- Sezon, w którym zawodnik ukończył 12- ty rok życia: 5% (czyli 0,25% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 13- ty rok życia: 5% (czyli 0,25% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 14- ty rok życia: 5% (czyli 0,25% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 15- ty rok życia: 5% (czyli 0,25% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 16- ty rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 17- ty rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 18- ty rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 19- ty rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 20- ty rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 21- wszy rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego solidarity contribution),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 22- gi rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),
- Sezon, w którym zawodnik ukończył 23- ci rok życia: 10% (czyli 0,5% całkowitego „solidarity contribution”),

[3] Art. 1 ust 2 Regulaminu FIFA ds. statusu i transferów piłkarzy (Regulations on the Status and Transfer of Players).

 Do góry