Oddzwiaływanie swobód rynku wewnętrznego UE na sport

    •  Krzysztof Wróbel
  • Komentarze

Pierwszym etapem badania sprawy sportowej pod kątem naruszenia przepisów unijnych jest odpowiedź na pytanie, czy w danym przypadku uprawianie sportu można uznać za działalność o charakterze gospodarczym (świadczenie  pracy, świadczenie usług za wynagrodzeniem, wykonywanie działalności gospodarczej w ramach samo zatrudnienia). Jeśli odpowiedź na tak postawione pytanie jest twierdząca, to sprawa będzie przedmiotem prawa unijnego.

Następnie należy zbadać czy przepis nie ma charakteru czysto sportowego. Przepisów unijnych nie będzie się bowiem stosować, gdy działalność sportowa nie ma charakteru ekonomicznego (gospodarczego) oraz w przypadku regulacji czysto sportowych. Przykładowo, zakaz dyskryminacji nie będzie dotyczył przepisów związanych z powoływaniem zawodników do składu reprezentacji narodowych. „Skład tych drużyn zależny jest wyłącznie od sportu i jako taki jest obcy działalności ekonomicznej” (z orzeczenia Walrave).

Jeśli wybrany przepis nie zostanie uznany za wyjątek sportowy, to należy zbadać w jaki sposób wpływa on na swobody rynku wewnętrznego.  Jeśli kwestionowane regulacje ograniczają, lub uniemożliwiają korzystanie z jednej z tych swobód, to należy określić ich charakter. Naruszenie przepisów unijnych może mieć charakter dyskryminujący bądź niedyskryminujący. Przepis regulacji sportowej może dyskryminować bezpośrednio bądź pośrednio, a więc może to być nawet pozornie neutralny przepis z jakiegoś statutu, który jednak w praktyce jego stosowania, stawia w gorszym świetle przykładowo cudzoziemców. Przepis nie musi wykazywać cech dyskryminacji (pośredniej lub bezpośredniej), ponieważ jeśli tworzy barierę w korzystaniu ze swobodnego przepływu to  również może zostać uznany za niezgodny z prawem unijnym.

Jeśli zakwestionowany przepis ogranicza daną swobodę, to ostatnim etapem będzie zbadanie czy takie ograniczenie znajduje uzasadnienie. Ograniczenie takich swobód może być bowiem usprawiedliwione ze względu na wyjątki traktatowe lub wyjątki wykształcone w orzecznictwie. Dla przykładu ograniczenia dla swobody przepływu pracowników mogą być uzasadnione na podstawie art. 45 ust. 3 TFUE  względami porządku, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał) może jednak badać inne okoliczności, które uzasadniają ograniczenie. W wyroku w sprawie belgijskiego piłkarza J.M. Bosmana Trybunał orzekł, że przepisy, które uniemożliwiają lub utrudniają obywatelowi państwa członkowskiego opuszczenie kraju pochodzenia w celu skorzystania z przysługującego mu prawa do swobody poruszania się w obszarze UE stanowią przeszkodę w wykonywaniu tej swobody, nawet wówczas, gdy stosowane są bez względu na obywatelstwo zawodników. Jeśli zatem względy porządku, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego, ani inne ważne okoliczności nie usprawiedliwiają ograniczenia, kwestionowany przepis należy uznać za sprzeczny z prawem unijnym.

Praktyki sportowe badane przez Trybunał Sprawiedliwości

Praktyki stosowane przez organizacje sportowe naruszające swobody przepływu mogą zostać usprawiedliwione gdy są nierozłącznie związane z organizacją zawodów sportowych. Tak jest w przypadku wspomnianego zakazu dyskryminacji przy powoływaniu członków drużyn narodowych oraz przy ustalaniu kryteriów udziału w zawodach sportowych wysokiego szczebla. W wyroku Delige Trybunał orzekł, że zasada nakazująca sportowcowi uprawiającemu sport półzawodowo lub zawodowo (…) posiadanie pozwolenia lub bycie wybranym przez swoją federację do uczestnictwa w wysokich rangą zawodach międzynarodowych nie stanowi ograniczenia w wykonywaniu swobodnego świadczenia usług”.

Trybunał Sprawiedliwości badał wiele kwestii związanych z praktykami organizacji sportowych, takich jak: ograniczenie udziału zawodników – cudzoziemców w rozgrywkach międzyklubowych, opłaty transferowe, zmianę przynależności klubowej przez obiecującego gracza, czy wpływ okien transferowych na swobodę przemieszczanie się w obszarze UE. Przykładowo w tym ostatnim przypadku Trybunał w wyroku Lehtonen uznał okno transferowe za ograniczenie swobody przepływu osób, które jednak jest dopuszczalne i usprawiedliwione względami czysto sportowymi.  Reasumując nawet jeśli jakaś regulacja ogranicza daną swobodę, to należy przeprowadzić opisaną wyżej analizę tego przepisu, aby ustalić czy mamy do czynienia z naruszeniem prawa unijnego.

 Do góry