Dron na stadionie

Międzynarodowy Trybunał ds. Sportu w Lozannie (dalej także jako „CAS”) opublikował w ostatnim czasie dwa dość ciekawe orzeczenia związane z meczem eliminacji Mistrzostw Europy 2016 pomiędzy Serbią, a Albanią z października ubiegłego roku.

Wyroki są interesujące z wielu, nie tylko prawnych względów, niniejszy tekst będzie jednak ograniczał się do jednego, konkretnego zagadnienia poruszonego przez CAS w uzasadnieniu wyroku CAS 2015/A/3874. Zagadnienie to dotyczy ogólnych zasad odpowiedzialności narodowych federacji za zachowania kibiców [1].

Okoliczności przerwania meczu Serbia – Albania z 14 października 2014 roku   

Mecz pomiędzy Serbią, a Albanią został rozegrany na stadionie Partizana w Belgradzie 14 października 2014 roku. Ze względów bezpieczeństwa na mecz nie wpuszczono kibiców gości. Pomimo tego, mecz został przerwany pod koniec pierwszej połowy, gdy na boisku znalazły się race. W trakcie spowodowanej tym przerwy nad stadionem pojawił się dron niosący flagę z nacjonalistycznym symbolem „Wielkiej Albanii” [2]. Gdy jeden
z zawodników serbskich zerwał flagę z drona, została mu ona wyrwana przez albańskich piłkarzy, którzy prawdopodobnie chcieli wynieść ja ze stadionu. Całe wydarzenie sprowokowało serbskich kibiców, którzy wtargnęli na boisko i zaatakowali albańskich piłkarzy. W konsekwencji Albańczycy zeszli z boiska i odmówili kontynuowania gry.       

Pokłosiem tych wydarzeń były dwie decyzje organów dyscyplinarnych UEFA [3]. W pierwszej na Albańską Federacje Piłki Nożnej (dalej także jako: „AFPN”) nałożono i) karę walkowera oraz ii) karę grzywny w wysokości 100.000 euro. W drugiej zaś na Serbską Federacje Piłki Nożnej (dalej także jako: SFPN) nałożono i) karę odjęcia trzech punktów, ii) karę odbycia kolejnych dwóch spotkań eliminacji Mistrzostw Europy jako gospodarz bez udziału kibiców, oraz iii) karę grzywny w wysokości 100.000 euro.  

Obie decyzje zostały zaskarżone do Trybunału ds. Sportu, który wyrokami z 10 lipca bieżącego roku w całości podtrzymał kary orzeczone w stosunku do Federacji serbskiej (CAS 2015/A/3875). Natomiast w odniesieniu do Federacji albańskiej, częściowo zmienił decyzje organów UEFA, w ten sposób, iż przyznał walkower Federacji albańskiej (CAS 2015/A/3874)

W niniejszym wpisie skupię się na tej części uzasadnienia wyroku przeciwko AFPN, w której CAS utrzymał w mocy decyzje o nałożeniu na AFPN kary grzywny w wysokości 100.000 euro.  

Podstawa odpowiedzialności

Ze względu na organizacje meczu w ramach rozgrywek prowadzonych przez UEFA, podstawy prawnej odpowiedzialności dyscyplinarnej należy doszukiwać się w odpowiednich regulacjach UEFA. W opisywanej sprawie źródłem takiej odpowiedzialności będzie Regulamin Dyscyplinarny UEFA (dalej jako: „Regulamin”). [4]

Federacja albańska w zakresie kary grzywny odpowiadała na podstawie art. 8 oraz 16 ust. 1 oraz ust. 2 Regulaminu.

Pierwszy z wymienionych przepisów przewiduje opartą na zasadzie ryzyka odpowiedzialność federacji narodowych za zachowania zawodników, działaczy, kibiców, a także wszelkich innych osób, którzy pełnią jakiekolwiek funkcje w imieniu federacji, o ile są one sprzeczne
z zasadami zachowania („rules of conduct”) ustalonymi przez UEFA. Federacja krajowa odpowiada za takie zachowania na zasadzie ryzyka, co oznacza, że odpowiedzialność dyscyplinarna powstanie także wtedy, gdy danej federacji nie można przypisać jakiejkolwiek winy w takim zachowaniu.

Z kolei drugi z wymienionych przepisów, w ustępie pierwszym określa odpowiedzialność organizatora meczu rozgrywanego w ramach rozgrywek UEFA. Zasadniczo, federacja będąca organizatorem meczu odpowiada za zapewnienie porządku i bezpieczeństwa na stadionie oraz wokół stadionu zarówno przed, w trakcie, jak i po meczu. Odpowiedzialność opiera się na zasadzie winy, z tym jednak zastrzeżeniem, że to na organizatorze leży ciężar dowodowy wykazania, że nie można przypisać mu zaniedbań w organizacji meczu.      

Natomiast ustęp drugi artykułu 16 przewiduje opartą na zasadzie ryzyka odpowiedzialność za wyszczególnione zachowania kibiców danej reprezentacji narodowej, która powstaje niezależnie czy federacja organizowała dane spotkanie. Jednym z takich zabronionych zachowań, które w opisywanej sprawie stanowiło podstawę odpowiedzialności AFPN było używanie gestów, słów, obiektów lub jakichkolwiek innych środków niestosownych dla wydarzenia sportowego, w szczególności przekazów, które mają charakter polityczny, ideologiczny, religijny, obraźliwy lub prowokacyjny [5].       

Wątpliwości jakie powstały na tle interpretacji wskazanych wyżej przepisów, będące następnie podstawą odwołania AFPN było ustalenie organu dyscyplinarnego, że dron niosący flagę Wielkiej Albanii był kierowany przez albańskiego kibica, pomimo, że i) mecz odbywał się bez udziału kibiców albańskich, ii) w sprawie nie przedstawiono, żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać na taką okoliczność.

Wyrok CAS 2015/A/3874

W uzasadnieniu odmawiającym uchylenia decyzji organu dyscyplinarnego w części nakładającej na AFPN karę grzywny, Trybunał odrzucając argumentacje Federacji albańskiej dokonał dwóch istotnych konkluzji.

W pierwszej kolejności, stwierdził, że odpowiedzialność za zachowanie kibiców („supporters”), o którym mowa w art. 16 ust. 2, jest niezależna od tego czy kibic znajduje się na stadionie czy poza nim. Odpowiedzialność może powstać także wtedy, gdy nie można ustalić gdzie taka osoba faktycznie się znajdowała, o ile można stwierdzić, że samo zachowanie miało charakter zabroniony i było wykonywane przez kibica danej drużyny.  

Trybunał poruszył także, drugą istotną kwestię. Wedle Trybunału ustalenie, że dane zabronione zachowanie zostało dokonane przez kibica danej drużyny, nie wymaga przeprowadzania konkluzywnego dowodu. Wystarczy, że odwołując się do wzorca obiektywnego i racjonalnego obserwatora zachowanie można przypisać kibicowi danej drużyny. Takie domniemanie, podlega oczywiście obaleniu za pomocą dowodu przeciwnego, ale ze względów praktycznych jego przeprowadzanie nie zawsze jest możliwe.

Powyższe stwierdzenia Trybunału są istotne dlatego, że pokazują jak niewielkie są możliwości federacji krajowych do uniknięcia odpowiedzialności za zachowania własnych kibiców. W szczególności zaś wykorzystywanie przez kibiców nowych urządzeń technicznych do zachowań uznanych przez UEFA za zabronione, może co najwyżej ułatwić uniknięcie odpowiedzialności indywidualnej, nie wpłynie jednak na odpowiedzialność samej federacji.  


[1] Odpowiedzialność, o której tu mowa, odnosi się także do klubów biorących udział w rozgrywkach organizowanych przez UEFA.

[2] Pojęcie „Wielkiej Albanii” jest związane z ruchem politycznym dążącym do zjednoczenia ziem zamieszkiwanych przez społeczność albańską. Obejmują one tereny znajdujące się na terytorium Czarnogóry, Serbii, Macedonii oraz Grecji. Por. https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielka_Albania

[3] Decyzja Organu ds. Kontroli, Etyki i Dyscypliny UEFA z 4 grudnia 2014 roku podtrzymana następnie orzeczeniem organu odwoławczego UEFA.

[4] UEFA Disciplinary Regulations, Edition 2014. Regulamin dostępny na stronie UEFA http://www.uefa.org/documentlibrary/regulations/

[5] Art. 16 ust. 2 pkt e Regulaminu. W angielskiej wersji językowej: „the use of gestures, words, objects or any other means to transmit any message that is not fit for a sports event, particularly massages that are of a political, ideological, religious, offensive or provocative nature”.

 Do góry